Gweithio’n llwyddiannus gyda phartner yn y celfyddydau

header gweithio’n llwyddiannus gyda phartner

‘Gall un diwrnod arbennig yn yr ysgol newid eich bywyd.’

Gillian Clarke, Bardd Cenedlaethol Cymru, 2013

Mae’r adran hon yn edrych ar sut i ddewis y partner celfyddydol cywir a sut i baratoi eich dosbarth ar gyfer gweithio gydag artist.

1. Byddwch yn glir ynglŷn â’ch amcanion

Mae partneriaethau da rhwng athrawon ac artistiaid yn dibynnu ar gyd-ddealltwriaeth gref o’r hyn rydych yn gobeithio ei gyflawni. I roi’r cyfle gorau i’ch prosiect ar y cyd lwyddo, yn gyntaf rhaid ichi fod yn glir ynglŷn â’ch amcanion. Er ei fod yn ddefnyddiol nodi eich amcanion a’ch nodau o safbwynt yr ysgol a’u gwneud yn glir, mae partneriaethau rhwng ysgolion ac artistiaid fel arfer yn fwy llwyddiannus a chynhyrchiol pan fydd cam cynllunio’r prosiect yn cael ei drafod ar y cyd rhwng yr ysgol a’r artist(iaid). Felly, mae’n bosibl y byddwch yn dewis datblygu / coethi’r amcanion gyda’ch gilydd yn eich cyfarfod cychwynnol. 

Awgrymiadau i’ch helpu i wireddu eich amcanion: 

  • Beth yw’r ysgogiad i’r bartneriaeth?
  • Beth yn benodol rydych chi eisiau ei gyflawni?
  • Sut fyddwch yn mesur llwyddiant?
  • (ac yng nghyd-destun partneriaethau tymor hwy), Pa effaith hirdymor rydych chi’n anelu ati? (e.e. ar eich disgyblion a chynllun gwella eich ysgol)

 

Ystyriwch yr hyn y mae angen i’ch prosiect ei drafod

Dyma rai enghreifftiau. Byddwch yn realistig ynghylch faint o amcanion y mae’n bosibl eu cyflawni:

  • datblygu gwybodaeth a sgiliau.
  • sgiliau llythrennedd a rhifedd (bodloni elfennau o’r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd Cenedlaethol) - e.e. datblygu ieithoedd, geirfa pwnc-benodol, cwestiynau, cyflwyno, defnyddio ffracsiynau a chyfraneddau, rhesymu gan ddefnyddio rhifau.
  • safon y gwaith celf yn yr ysgol.
  • brwdfrydedd ac ysgogiad y dysgwyr.
  • hunan-barch a hunanhyder.
  • gwaith tîm a chydweithio.
  • ymgysylltiad â chyfleoedd creadigol yn yr ysgol a thu hwnt iddi.
  • gallu dysgwyr i gymryd risgiau yn greadigol a dyfalbarhau i gwblhau tasg.
  • ehangu gorwelion, er enghraifft o ran cyfleoedd swyddi, rôl y celfyddydau mewn cymdeithas. 

Mae’n bosibl y bydd eich amcanion yn cynnwys eich datblygiad proffesiynol chi eich hun neu ddatblygiad proffesiynol staff eraill mewn perthynas â:

  • datblygu mwy o hyder, sgiliau a gwybodaeth mewn perthynas â chelfyddydau penodol a thechnegau cysylltiedig;
  • datblygu creadigrwydd ar draws y cwricwlwm.

Yn amlwg, os bwriedir i’ch prosiect ddod â budd i staff eraill, ymgynghorwch â nhw o’r cychwyn cyntaf i wneud yn siŵr bod amcanion y prosiect yn adlewyrchu eu hanghenion. Os ydych yn bwriadu sefydlu partneriaeth hirdymor, dylech hefyd ymgynghori ag uwch aelodau eich staff i sicrhau eu cefnogaeth a bod y prosiect yn cyd-fynd â blaenoriaethau eich ysgol (ee y rhai sydd yng Nghynllun Datblygu’r Ysgol).

2. Cadarnhau’r gyllideb

Cyn nodi artistiaid neu sefydliadau celfyddydol, mae’n ddefnyddiol cael syniad o’r gyllideb sydd ar gael (neu syniad o faint o arian y byddai'n rhaid i chi ei godi gyda’ch partner yn y prosiect).

3. Canfod y partner celfyddydol cywir

Gallwch ganfod cyfoeth o wybodaeth am sefydliadau celfyddydol a diwylliannol ledled Cymru yn yr adran Adnoddau. Mae’n lle da i ddechrau chwilio. Dyma ffyrdd a dulliau eraill o ganfod artist/partner celfyddydol da. 

  • Mae’n debygol y bydd nifer o artistiaid a sefydliadau celfyddydol lleol eisoes wedi gweithio gydag ysgolion felly, i ddechrau, mae’n werth siarad ag ysgolion eraill yn eich ardal i weld a allant argymell artistiaid penodol sydd â hanes da o weithio gydag ysgolion.
  • Cysylltwch â’ch Rhwydweithiau Celf ac Addysg Rhanbarthol agosaf. Rhan allweddol o’u rôl yw meithrin cysylltiadau rhwng artistiaid, sefydliadau celfyddydol ac ysgolion, a bydd ganddynt wybodaeth fanwl am y celfyddydau yn eich rhanbarth chi. Rhestrir manylion a gwybodaeth am sefydliadau celfyddydol cenedlaethol a rhanbarthol ar adran y Partneriaid Creadigol ym Mharth Addysg Greadigol ar Hwb

  • Cysylltwch â Gwasanaeth Celfyddydau / Swyddog Datblygu’r Celfyddydau eich Awdurdod Lleol (os oes gennych un).
  • Cysylltwch â’ch Canolfan Gelfyddydau Leol neu’ch llyfrgell leol. Mae map aelodau Creu Cymru yn rhestru bron pob lleoliad ledled Cymru.
  • Cofrestrwch ar gyfer newyddlenni, fforymau a blogiau a all eich helpu i gael y wybodaeth ddiweddaraf am artistiaid, sefydliadau celfyddydol/diwylliannol a’u rhaglenni dysgu.
4. Cwrdd â’ch darpar bartner celfyddydol

Ar ôl i chi ddod o hyd i bartner celfyddydol drwy un o’r ffyrdd uchod, mae’n debyg mai’r ffordd orau o benderfynu a ydych wedi canfod y partner gorau ar gyfer eich ysgol, dosbarth a phrosiect penodol yw drwy drefnu cyfarfod. Efallai y byddwch am gyfweld neu gwrdd â nifer o artistiaid neu sefydliadau celfyddydol er mwyn gwneud y dewis cywir. Gallai’r hyn y byddwch am ei drafod gyda’r artistiaid yn ystod y cyfarfod gynnwys y canlynol: 

  • perthynas â dysgwyr ac athrawon
  • arferion artistig
  • y gallu i gyfathrebu syniadau a phrosesau’n glir ar lefel briodol
  • y potensial i weithio gyda’r ystod o alluoedd yn eich dosbarth
  • ymwybyddiaeth o amgylchedd yr ysgol a sut mae eu harbenigedd celfyddydol yn cyd-fynd â chwricwlwm yr ysgol.
  • dealltwriaeth o’r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd Cenedlaethol
  • dull o werthuso prosiectau
  • dibynadwyedd a chyfrifoldeb
  • sgiliau ieithyddol (e.e. dwyieithog/siarad Cymraeg)
  • sgiliau rheoli
5. Treulio amser yn cynllunio eich prosiect

 

Yn ddelfrydol, dylech gydgynllunio eich prosiect mewn partneriaeth â’r artist / sefydliad celfyddydol. Bydd hyn yn eich helpu i sicrhau dealltwriaeth glir a chyffredin o’r hyn rydych yn bwriadu ei gyflawni a chwmpas y prosiect. Mae hefyd yn rhoi’r cyfle i chi archwilio / cynnwys awgrymiadau gan yr artist nad ydych o bosibl wedi’u hystyried neu eu cynnwys, ac i’r gwrthwyneb. 

Mae’n bosibl y bydd Canllaw CAPE UK ar Weithio gydag Artistiaid yn eich Ysgol (Saesneg yn unig) o ddefnydd i chi, yn ogystal â’r adran Astudiaethau Achos sy’n rhoi enghreifftiau o sut mae ysgolion eraill wedi gweithio’n llwyddiannus gydag artistiaid (yn ogystal â’r gwersi a ddysgwyd ar hyd y ffordd).

6. Paratoi eich dosbarth

Cyn i chi lansio eich prosiect, efallai yr hoffech baratoi eich dosbarth drwy ymchwilio i enghreifftiau o waith yr artist (drwy luniau/ffilmiau/fideos ar-lein). 

Gallech roi amser i’r dosbarth lunio ychydig o gwestiynau i’w gofyn i’r artist am ei waith, os yw hynny’n briodol. 

Gallai cwestiynau i’r artistiaid gynnwys:

  • Beth rydych chi’n gweithio arno ar hyn o bryd?
  • Sut a lle rydych yn gweithio?
  • A ydych yn gweithio ar eich pen eich hun neu gydag artistiaid eraill?
  • Beth yw eich hoff offeryn/cyfrwng/celfyddyd?
  • A oes gennych ddarn o waith yr ydych yn hynod falch ohono?
  • Pryd fyddwch chi’n gwybod pan fydd darn wedi’i gwblhau?
  • Pwy yw’r artistiaid a’r meddylwyr sy’n dylanwadu arnoch?
  • Beth fyddwch chi’n ei edrych arno neu’n ei feddwl amdano er mwyn casglu syniadau?
  • Pa gamgymeriadau rydych chi wedi’u gwneud a beth rydych wedi’i ddysgu ohonynt?
  • Sut wnaethoch chi ddechrau?
  • Pam rydych chi’n gwneud gwaith celf?
  • Pa gyngor y byddech chi’n ei roi i rywun sy’n dymuno astudio eich celfyddyd neu fod yn artist? 

 

Paratoi dosbarth ar gyfer ymweliad â sefydliad neu leoliad celfyddydol

Os ydych yn cynllunio ymweliad â lleoliad ar gyfer perfformiad neu arddangosfa, cysylltwch â thîm addysg y lleoliad / oriel ymlaen llawn i weld sut allwch gael y mwyaf o’ch ymweliad. Ewch i’r wefan i weld pa adnoddau dysgu, rhagluniau ar y we, cyfleoedd i gwrdd â pherfformwyr/artistiaid/staff, teithiau tywysedig ‘y tu ôl i’r llenni’, rhagluniau, cyflwyniadau neu ddigwyddiadau eraill sy’n cael eu cynnig. Am wybodaeth bellach, ewch i dudalennau Ewch i Weld ar wefan Cyngor Celfyddydau Cymru; mae’n rhan o gronfa Profi’r Celfyddydau gan Addysg Greadigol.

 

 

Sut all ymweliadau diwylliannol gefnogi llythrennedd

Er mwyn i blant ysgrifennu’n dda, mae angen iddyn nhw gael rhywbeth i ysgrifennu amdano a gall taith i weld sioe / arddangosfa ysgogi cyffro sydd angen i'w gyfathrebu. Mae gwaith ymchwil wedi dangos y gall profiad cofiadwy neu ymweliad diwylliannol ysbrydoledig, wedi’i gefnogi gan ddull strwythuredig o ysgrifennu ac adolygu, wella sgiliau llythrennedd yn sylweddol. 

Gellir dod o hyd i rhagor o wybodaeth ar dudalennu Ewch i Weld ar wefan Cyngor Celfyddydau Cymru – rhan o gronfa Profi’r Celfyddydau, Dysgu Creadigol.

 

Fel y dywed Sefydliad y Tywysog ar gyfer Plant a’r Celfyddydau, gall ymweld â chanolfan ddiwylliannol roi ‘profiad sy’n cyfoethogi bywyd, yn ogystal â chyfle ar gyfer math unigryw o ddysgu. Gall gyffwrdd â’r dychymyg, ennyn chwilfrydedd ac arwain at ddymuniad i greu gwaith celf’. 

I gael rhagor o gyngor ymarferol ar weithio gyda lleoliadau, darllenwch ddeunydd Sefydliad y Tywysog ar gyfer Plant a’r Celfyddydau: