Sut i arfarnu prosiect

Mae angen i ysgolion a sefydliadau celfyddydol gydweithio i ddarparu mwy o dystiolaeth o safon uwch o’r deilliannau a gyflawnir drwy eu gwaith celfyddydau mewn addysg ar y cyd. Gellid cyflawni hyn drwy wella eu dulliau arfarnu, datblygu astudiaethau achos mwy soffistigedig a chofnodi deilliannau’n fwy effeithiol. Mae angen hefyd gwneud mwy i rannu arferion gorau.'

Adroddiad annibynnol ar gyfer Llywodraeth Cymru ar y Celfyddydau mewn Addysg yn Ysgolion Cymru, Yr Athro Dai Smith, Medi 2013

Dylid cytuno ar y modd y byddwch yn arfarnu eich prosiect o’r cychwyn a’i gynnwys ym mrîff y prosiect. Dylai athrawon, artistiaid a dysgwyr oll fod yn rhan o’r arfarniad.

Nid rhywbeth sy’n digwydd ar ddiwedd prosiect yn unig yw arfarniad. Mae monitro parhaus yn ystod y prosiect yn holl bwysig er mwyn helpu i fireinio a gwella’r prosiect wrth iddo fynd yn ei flaen. Dylai’r arfarniad terfynol lywio prosiectau yn y dyfodol ac arferion parhaus effeithiol.

Yn dibynnu ar faint a hyd eich prosiect, gallai eich arfarniad fod mor syml â thrafodaeth rhwng yr artist(iaid) a’r athro neu adroddiad manwl ffurfiol.

Dyma rai o’r pethau y gallai eich Arfarniad eu cwmpasu:

  • Brîff y prosiect a’r cyd-destun cychwynnol – yn cynnwys nodau’r prosiect
  • deilliannau dysgwyr o’r prosiect (deilliannau a gynlluniwyd a rhai nas rhagwelwyd)
  • yr effaith ar yr athrawon a’r artistiaid dan sylw
  • unrhyw effaith ehangach – e.e. ar gymuned yr ysgol / rhieni
  • esboniad o’r dulliau gweithredu a’r dulliau data rydych wedi’u defnyddio i fesur effaith – ceisiwch gynnwys cymysgedd o fethodoleg – meintiol (e.e. sgorau asesu) ac ansoddol (e.e. adborth gan fyfyrwyr – ar lafar neu’n ysgrifenedig)
  • Yn ddelfrydol, dylech feincnodi mannau cychwyn y cyfranogwyr er mwyn gallu mesur effaith y prosiect

Ceisiwch wneud eich arfarniad mor onest â phosibl. Mae’n bwysig nodi deilliannau cadarnhaol yn ogystal â meysydd posibl i’w gwella. Nid dim ond holiaduron a data (er eu bod yn ddefnyddiol a gwerthfawr) ddylai fod yn rhan o fethodoleg arfarnu. Mae’n bosibl y bydd gan artistiaid ffyrdd creadigol eraill o ddogfennu’r prosiect (e.e. drwy ffilm, dyddiaduron cyfranogwyr ac ati) a fydd yn gallu creu darlun mwy cyfoethog o effaith prosiect. 

Mesur a dangos effaith ar ddysgu

Mesur a dangos effaith ar ddysgu

Gallai arfarniad fod yn adroddiad ysgrifenedig byr (bydd y rhan fwyaf o gyllidwyr yn gofyn am hyn o leiaf) neu – yn achos ymweliadau untro byr, trafodaeth/sgwrs rhwng yr artist(iaid) a’r athrawon.

Adeiladu eich sylfaen dystiolaeth (meysydd effaith a ffynonellau tystiolaeth)

Dylai fod llawer o gyfleoedd drwy gydol y prosiect i gasglu tystiolaeth sy’n dangos y prosesau a ddilynwyd a’r deilliannau yn nhermau cynnydd y dysgwyr, yn ogystal â llwyddiant y prosiect ei hun.

Mewn perthynas â’r FfLlRh, gallai hyn gynnwys:

 

Effaith: Safonau

Ffynonellau Tystiolaeth:

  • Asesiadau athrawon ar gynnydd disgyblion (ystyried mannau cychwyn unigol y dysgwyr ac olrhain cynnydd drwy gydol y prosiect ac ar y diwedd).
  • Profion ansafonedig
  • Profion safonedig a fframweithiau marcio (e.e. Profion Darllen a Rhifedd Cenedlaethol,
    Asesiadau Diwedd Cyfnod Sylfaen, Canlyniadau diwedd CA2) – fodd bynnag, sicrhewch na roddir gormod o bwys ar achosiaeth rhwng prosiectau byr, untro ac asesiadau/marcwyr diwedd cyfnod allweddol sy’n rhychwantu 4 blynedd o ddatblygiad dysgwyr, gan y bydd dysgwyr yn wynebu amrywiaeth o brofiadau gwahanol yn ystod y cyfnod hwnnw. Gallai asesiadau gan athrawon fod yn ddangosydd mwy cywir ar gyfer prosiectau byr.
  • Adroddiadau Estyn;
    Adolygiad mewnol neu allanol
    (Awdurdod lleol/ adroddiadau consortia rhanbarthol);
    Cynlluniau Datblygu/Gwella Ysgolion

 

Effaith: Agweddau

Ffynonellau Tystiolaeth:

  • Profion ac arolygon masnachol
  • Arolygon arddull ‘Likert’ a luniwyd yn fewnol – e.e. siartiau gwenu
  • Lluniau wedi’u tynnu gan ddisgyblion
  • Myfyrio ar ffotograffau a dynnwyd yn ystod y prosiect

 

Effaith: Cyflawniad

Ffynonellau Tystiolaeth:

 

  • Portffolios
  • Fideo
  • Ffotograffau
  • Cofnodion athrawon
  • Cynllun Gwella/Datblygu Ysgol
  • Llyfrau disgyblion a feincnodwyd ac yr edrychwyd arnynt eto yn ystod y cam arfarnu;

 

Effaith: Sgiliau

Ffynonellau Tystiolaeth:

  • Sgyrsiau
  • Dogfennau cwricwlwm yr ysgol (dulliau sy’n seiliedig ar sgiliau);
  • Newyddiaduron

 

Wrth fesur effaith, byddwch am ganolbwyntio’n bennaf ar dystiolaeth ac adborth sy’n ymwneud â nodau’r prosiect. Fodd bynnag, yn y rhan fwyaf o brosiectau bydd gwelliannau/canlyniadau nas rhagwelwyd yn sgiliau, gwybodaeth ac agweddau’r dysgwyr, y dylid eu nodi hefyd.

Gellir casglu tystiolaeth mewn amrywiaeth o ffyrdd yn cynnwys clipiau fideo/sain, ffotograffau, sganiau digidol o waith dysgwyr neu nodiadau maes athrawon.

Edrychwch ar y dulliau arfarnu a ddefnyddiwyd yn llwyddiannus yn y prosiectau Zoom a Snow Leopard sy’n cael eu cynnwys yn yr adran astudiaethau achos. Ceir arweiniad pellach ar Arfarnu yn yr Ardal Adnoddau.