CA2: Seremonïau a Seiniau’r Wawr

Dysgwyr Blwyddyn 4 Ysgolion Cynradd Ysgol y Barri a Thregatwg

Trosolwg

Datblygwyd Seremonïau a Seiniau’r Wawr mewn gweithdai trawsgwricwlaidd gyda disgyblion blwyddyn 4 sy’n mynychu dwy ysgol gynradd yn y Barri. Penllanw’r gwaith oedd perfformiad ar draeth lleol wythnos cyn heuldro’r haf 2014.

Gan fod y digwyddiad yn galw am ddau ‘lwyth’, roedd gofyn i’r ddwy ysgol gydweithio fel bod gan y naill gynulleidfa i’r llall.

Cefndir

Cychwynnwyd y prosiect gan Dylan Adams, arbenigwr llawrydd mewn cerdd, athroniaeth a chreadigrwydd, gan gydweithio â phenaethiaid y ddwy ysgol yn y Barri. Bu ei syniadau, ei arbenigedd a’i adnoddau yn allweddol i’r prosiect. Roedd yr artist yn hysbys i’r ddau bennaeth ysgol, ac roedd wedi gweithio yn y Barri yn flaenorol.

Roedd gan y prosiect gysylltiadau cryf â chelf, cerddoriaeth a dawns yng nghwricwlwm Cyfnod Allweddol 2. Yr oedd hefyd yn cyflawni llawer o’r rhaglen astudio Saesneg, ac yn cysylltu ag elfennau o hanes.

Galluogodd i’r athrawon gyflawni adrannau perthnasol Llythrennedd yn y Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd ar gyfer Blwyddyn 4, yn benodol:

  • Llafaredd – Datblygu a chyflwyno gwybodaeth a syniadau – Siarad, Gwrando, Cydweithio a Thrafod
  • Ysgrifennu – Trefnu syniadau a gwybodaeth – Ystyr, dibenion, darllenwyr, Strwythur a threfn
  • Ysgrifennu – Ysgrifennu’n gywir - Iaith.
Cynllunio

Bu’r athrawon a’r artist yn cynllunio gweithdai lle byddai’r dysgwyr yn canolbwyntio ar:

•sgiliau gwrando, cydweithio a thrafod i ddatblygu eu perfformiadau,

•creu eu syniadau eu hunain a defnyddio gwybodaeth flaenorol, er enghraifft, wrth greu crochenwaith i’w ddefnyddio yn offrwm

• datblygu symudiadau dawns a adlewyrchai’r hyn sydd i’w weld mewn paentiadau ogofâu a phatrymau daearegol.

Anfonodd yr artist amlinelliad o’r prosiect mewn e-bost at yr ysgolion cyn y gweithdai cyntaf. Roedd llawer o’r gwaith wedi hynny yn dibynnu ar syniadau’r dysgwyr eu hunain oddi mewn i’r fframwaith hwn.

Ceremonies and Sounds of Dawn
dawn1
dawn 3
Beth ddigwyddodd?

Ar y diwrnod cyntaf, cynhaliwyd gweithdy yn y naill ysgol a’r llall. Bu’r dysgwyr yn canolbwyntio ar:

  • ystyried y rolau sydd angen i’r perfformwyr chwarae – dawnswyr, rhyfelwyr, cerddorion, crefftwyr, beirdd
  • gwrando’n astud ar seiniau yn yr amgylchedd. Arweiniodd hyn at farddoni, gan ddechrau gyda’r llinell arweiniol, ‘It was so quiet, I could hear ........’
  • mapio’r meddwl am syniadau ynglŷn â lle cysegredig – cyswllt ag ogof Geltaidd lle mae’r haul yn disgleirio drwy fwlch adeg heuldro’r haf
  • siarad am y wawr a heuldro’r haf ac a oedd unrhyw rai o’r dysgwyr wedi profi’r amser hudolus hwn rhwng nos a dydd
  • meddwl am gerddoriaeth yn nhermau curiad, rhythm a llais ac arbrofi â defnyddio drymiau, dijeridŵs a llafarganu, gyda hanner y grŵp yn ddawnswyr a hanner yn gerddorion/cantorion.

Mewn ail ddiwrnod o weithdy wythnos wedyn, bu’r dysgwyr yn ymarfer eu perfformiad yn sesiwn y bore, gyda phob un yn perffeithio’r ddawns a’r gerddoriaeth i groesawu’r haul. Buont wedyn yn gweithio â chlai i greu crochenwaith gan ddefnyddio dyluniadau Neolithig. Defnyddiwyd y rhain i greu offrymau yn y seremoni derfynol ac fe’u chwalwyd fel rhan o’r ddefod.

What happened?

Y Perfformiad

Trefnwyd prynhawn o ymarfer gwisgoedd ar gyfer y seremoni gyfan ar Fehefin 13eg. Daeth y ddau grŵp ysgol ynghyd ar y traeth i berfformio i’w gilydd. Bu hwn yn llwyddiant gan fod pob un o’r dysgwyr yn bresennol – rhywbeth nad oedd yn bosibl y diwrnod wedyn.

Yn y seremoni derfynol, a gynhaliwyd wrth iddi wawrio, roedd gofyn i’r dysgwyr a’r rhieni fod ym Mae Jackson am 4:50 y bore. Yn ôl y rhai a allai fod yno, roedd yn brofiad hudolus a chofiadwy.

Canlyniadau

Dangosodd y dysgwyr frwdfrydedd mawr tuag at y prosiect, a gwelwyd gwelliant yn eu gallu i gydweithio, trafod, cynllunio, myfyrio a mynegi eu teimladau. Cynyddodd eu gallu i weithio’n annibynnol hefyd wrth iddynt ymateb i ganolbwynt mor anarferol a diddorol.

Cawsant eu hysbrydoli gan gyfraniad yr artist, gan olygu bod eu barddoniaeth, gan gynnwys darnau a ysgrifennwyd gan ddysgwyr ag anghenion ychwanegol, yn dangos dychymyg a defnydd uchelgeisiol o eirfa.

Defnyddiodd dysgwyr Tregatwg sgiliau llunio adroddiad i gofnodi’r hyn a ddigwyddodd. Dangosont eu gallu i gydweithio’n dda mewn grŵp a chafwyd gwelliant yn eu sgiliau siarad a gwrando hefyd wrth iddynt orfod cynllunio’n ofalus er mwyn perfformio gerbron cynulleidfa anghyfarwydd.

Yn ôl penaethiaid un o’r ysgolion, mae’r prosiect hwn a phrosiectau dychmygus eraill yn arwain at well safonau llythrennedd, wrth i rai dysgwyr gyflawni elfennau o waith Lefel 6.

Gwaith dilynol

Yn y ddwy ysgol, bu’r disgyblion yn ysgrifennu am y digwyddiad. Roedd yn ymddangos bod gan y disgyblion fwy o ysgogiad a bod ganddynt fwy o allu i lunio darnau estynedig o waith.

Yn dilyn y perfformiad, roedd gweithgareddau siarad a gwrando yn parhau i fod yn ganolbwynt i’r prosiect. Roedd hyn yn cynnwys gwerthusiad o’r perfformiad gan y dysgwyr.

Yn Ysgol Ynys y Barri, bu’r athrawon yn defnyddio’r prosiect i helpu’r dysgwyr i ystyried curiad, soniaredd, rhythm, deinameg, hyd a gwead wrth iddynt greu cerddoriaeth, gan gysylltu’r gwaith â rhagor o offerynnau a haenau, yn ogystal â chyfansoddi a gwerthfawrogi.

Lluniwyd arddangosiad gyda chôd QR ar gyfer iPads y dysgwyr ac fe’i rhoddwyd ar wefan Ysgol Ynys y Barri. Yn sgil y prosiect, bu gweithgarwch sylweddol ar y rhwydweithiau cymdeithasol wrth i’r rhieni fynegi’u gwerthfawrogiad o’r digwyddiad.

Mwy o wybodaeth

Not for translation….(INSERT VIDEO /SOUND from the Resources file provided by TLC )