CA2: Dawnsio ar draws y Cwricwlwm

Dysgwyr Blwyddyn 5 a 6, Ysgol Gynradd Llantrisant ac Artis Cymuned

Trosolwg

Bu Pennaeth Dawns Artis Cymuned, Louise Prosser, yn cydweithio ag Ysgol Gynradd Llantrisant fel artist ymweliadol am dros 12 mlynedd. Mae’r ysgol yn defnyddio themâu i gyflwyno’r cwricwlwm. Treulia’r dysgwyr awr a hanner bob yn ail wythnos yn gweithio gyda’r ddawnswraig ymweliadol. Mae’r athrawon wedi’u hargyhoeddi bod y gwaith dawns cysylltiedig yn datblygu profiad a dealltwriaeth y disgyblion, gan weld gwelliannau yn eu llafaredd a gwaith ysgrifenedig yn ogystal â sgiliau perfformio.

Cefndir

Cysylltodd Louise â’r ysgol yn wreiddiol 13 blynedd yn ôl, i sefydlu sesiynau rhagflas yn yr ysgol er mwyn hyrwyddo’r rhaglen llwybr at ddawns cymunedol y mae’n ei harwain. Ar ôl cyflwyno un dosbarth, gofynnodd y Pennaeth ar y pryd iddi gyflwyno sesiynau wythnosol fel rhan o’r cwricwlwm. Bu yno byth ers hynny ac mae bellach ganddi berthynas gref iawn â’r ysgol.  

Mae’r gweithgarwch dawns yn canolbwyntio ar wahanol ofynion y Cwricwlwm Cenedlaethol bob hanner tymor – er enghraifft, Hanes, Daearyddiaeth a Gwyddoniaeth – yn ogystal â chyflawni’r agweddau Dawns ar adran gweithgareddau creadigol cwricwlwm Addysg Gorfforol yng Nghyfnod Allweddol 2. Y mae hefyd yn galluogi i’r athrawon gyflawni rhannau perthnasol y Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd cenedlaethol i Flynyddoedd 5 a 6 o ran Llythrennedd, yn benodol:

  • Llafaredd – Datblygu a chyflwyno gwybodaeth a syniadau – Siarad, Gwrando, Cydweithio a Thrafod
  • Darllen – Canfod, dewis a defnyddio gwybodaeth – strategaethau darllen
  • Darllen – Ymateb i’r hyn a ddarllenwyd – amgyffred, ymateb a dadansoddi
  • Ysgrifennu – Trefnu syniadau a gwybodaeth – Ystyr, dibenion, darllenwyr, Strwythur a threfn
  • Ysgrifennu – Ysgrifennu’n gywir – Iaith.
Cynllunio

Bob hanner tymor, mae’r athro yn darparu gwybodaeth am thema newydd i’w hastudio. Bydd Louise yn ymchwilio i’r thema ac yn cynllunio rhaglen ddawns i ategu’r gwaith. Bydd hefyd yn dod o hyd i unrhyw bropiau ac adnoddau sydd eu hangen.

Er enghraifft, tra’n astudio thema’r Tuduriaid, bu’n ymchwilio i gerddoriaeth a ffurfiau dawns y Tuduriaid, gwleddoedd y Tuduriaid, Harri’r VIII a’i wragedd a phynciau perthnasol eraill er mwyn i’w rhaglen gyd-fynd yn agos â gwaith dosbarth y dysgwyr. Ar yr un pryd, bydd y disgyblion yn gwneud eu gwaith ymchwil eu hunain fel bod eu syniadau yn hanfodol i’r canlyniadau, o ran dawns ac yn eu gwaith llafar, darllen ac ysgrifennu ar draws y cwricwlwm.

planning

Caiff pob grŵp sesiwn ddawns am awr a hanner bob yn ail wythnos a daw pob hanner tymor i ben drwy ‘rannu’, sef perfformiad mewn gwasanaeth i’r ysgol gyfan.

Paratoi

Mae’r gweithgareddau dawns yn gysylltiedig â thema gyfredol y dysgwyr felly mae’r gwaith yn cyd-redeg bob hanner tymor. Daw’r plant ag elfennau o’r wybodaeth a gawsant yn y dosbarth i’r sesiynau dawns, ac mae’r sesiynau dawns yn cyfoethogi eu dealltwriaeth a’u hysgogiad. Er enghraifft, byddant yn ymchwilio i’r pwnc gan ddefnyddio diagram gwe corryn i greu syniadau ynglŷn â’r thema. Maent hefyd yn defnyddio gridiau GED fel man cychwyn i nodi pa fylchau sydd yn eu gwybodaeth ac wedyn yn cofnodi eu canfyddiadau mewn Ffeil Ffeithiau (mae’r gridiau GED yn cofnodi beth mae’r disgyblion yn Gwybod, Eisiau gwybod, ac wedi Dysgu).

Bydd y plant yn trafod ac yn gwneud penderfyniadau ynglŷn â ffurf y perfformiad terfynol, a daw pob cyfres o waith i ben wrth i’r disgyblion werthuso’r perfformiad.

Canlyniadau

Ar ddiwedd pob hanner tymor, bydd y plant yn perfformio eu dawns mewn gwasanaeth i’r ysgol gyfan. Caiff y rhieni eu gwahodd, a chyfathrebir yn dda gyda’r rhieni drwy gydol y prosiectau.

Mae’r dysgwyr yn dangos gwell sgiliau dawns a chynnydd sylweddol yn eu hyder perfformio wrth iddynt symud drwy Flynyddoedd 5 a 6, ac mae llawer yn awyddus i barhau â dawns y tu allan i oriau’r ysgol ac ymuno â’r dosbarthiadau cymunedol a drefnir gan Artis Cymuned.

Mae’r athrawon yn argyhoeddedig bod dealltwriaeth y dysgwyr o’u themâu rheolaidd wedi’i chyfoethogi’n fawr gan y gwaith dawns. Mae eu gwaith ysgrifenedig, er enghraifft yn dangos safon dda o gyrhaeddiad, a theimla’r athrawon fod hyn yn rhannol o ganlyniad i’r gweithgareddau dawns cysylltiedig.

Gwelwyd gwelliannau clir a mesuradwy yn eu llafaredd, yn arbennig wrth drafod a chydweithio, ac yn natblygiad sgiliau perfformio, ac mae perthnasedd uniongyrchol y themâu i’r gwersi dawns yn annog i'r dysgwyr wneud gwaith ymchwil annibynnol sy’n cyfarwyddo eu gwaith ysgrifennu.

Ymateba’r plant yn llawn dychymyg i’w themâu ac mae’r dull o gyfuno gwaith dosbarth a dawns yn rhoi ysgogiad clir sy’n cynyddu eu rhan a’u mwynhad yn eu gwaith dysgu. Yn eu datblygiad personol y mae’r cynnydd mwyaf, ond gwelir gwelliannau amlwg hefyd yn eu cydsymud â’u cryfder craidd. Mae eu sgiliau gwrando, gweithio mewn grŵp a chreu syniadau wedi gwella. Mae eu hunanhyder wedi cynyddu, yn enwedig ymysg rhai o’r bechgyn a deimlai’n amheus ynglŷn â chymryd rhan mewn dawns i gychwyn ond sydd bellach yn mynegi brwdfrydedd sylweddol ynglŷn â’r gwaith.

Myfyrio

Mae cydweithio ag artistiaid fel hyn yn helpu i ddatblygu sgiliau’r athrawon yn y cyfrwng hwnnw. Yn yr achos hwn, ni fyddai gan yr athrawon yr hyder na’r sgiliau i ddefnyddio dawns i ategu’r dysgu.

Roedd defnyddio dulliau newydd o gyflwyno cynnwys y cwricwlwm a/neu gysylltu syniadau er mwyn dangos dealltwriaeth o ddysgu blaenorol yn caniatáu i’r athrawon weld sgiliau’r dysgwyr na fyddai wedi bod mor amlwg pe byddai’r dysgwyr wedi’u haddysgu mewn ffordd draddodiadol.

Mae Artis Cymuned yn creu cyfleoedd i gymryd rhan mewn rhaglenni dawns greadigol a’r celfyddydau gweledol ledled cymoedd de Cymru a thu hwnt, gan weithio mewn partneriaeth ag ysgolion ac amrywiaeth o sefydliadau eraill.

http://www.artiscommunity.org.uk/what-we-do/