CA2/CA3: Dysgu gyda’r Cyfryngau

Prosiect Zoom Cymru gydag Ysgol Uwchradd Pen-y-Dre, Merthyr Tudful

Trosolwg

Sefydlwyd prosiect Dysgu gyda’r Cyfryngau gan Zoom Cymru i helpu a chefnogi’r arfer o ddefnyddio ffilm yn yr ystafell ddosbarth, gan ganolbwyntio ar ddatblygu sgiliau llythrennedd, ac yn benodol ar elfennau llefaredd ac ysgrifennu, a darllen i raddau llai, yng Nghyfnodau Allweddol 2 a 3.

Bu Zoom yn cydweithio â’r athrawon i greu cynnwys a strwythur a dargedai sgiliau llythrennedd yn benodol yn y Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd. Roedd tîm Zoom hefyd yn cynnig cymorth i’r athrawon, dros y we, e-bost a’r ffôn, ar ddefnyddio ffilm a’r cyfryngau digidol yn yr ystafell ddosbarth.

Nodau

Nod y prosiect oedd:

- cyfoethogi sgiliau llythrennedd y dysgwyr, yn benodol: 

  • Llafaredd – Datblygu a chyflwyno gwybodaeth a syniadau – Siarad, Gwrando, Cydweithio a Thrafod
  • Ysgrifennu – Trefnu syniadau a gwybodaeth – Ystyr, dibenion, darllenwyr, Strwythur a threfn
  • Ysgrifennu – Ysgrifennu’n gywir – Iaith.

gwella presenoldeb yn yr ysgol a chyfranogiad mewn gweithgarwch allgyrsiol, oddi mewn i’r ysgol a thu allan. Casglwyd data am y cyfranogwyr a chymherid â grŵp rheolydd nad oeddynt yn cymryd rhan yn y prosiect, dros gyfnod o amser.
datblygu ymagwedd fwy cadarnhaol at ddysgu 
-  datblygu model cynaliadwy o weithio gyda phobl ifanc yng Nghyfnod Allweddol 3 drwy gydweithio ag athrawon i greu adnoddau, taflenni gwaith a sgiliau i gyfoethogi’r defnydd o’r cyfryngau digidol ar draws y cwricwlwm.

Am fod Dysgu gyda’r Cyfryngau yn fenter eang ei chwmpas, mae’r astudiaeth achos hon yn canolbwyntio ar gyflenwi’r prosiect yng Nghyfnod Allweddol 3.

Beth ddigwyddodd?

Bu Zoom Cymru yn gweithio gyda bechgyn yn Ysgol Uwchradd Pen-y-Dre ym Merthyr Tudful, gan ddefnyddio gweithgareddau creu ffilmiau strwythuredig i gynorthwyo’r disgyblion i ddatblygu sgiliau a gwybodaeth newydd ar draws y cwricwlwm, a hynny mewn cwrs o 10 gweithdy. Canolbwyntiai’r prosiect yn benodol ar godi lefelau llythrennedd presennol.

Yn Sesiynau 1 a 2, canolbwyntiai ar ‘ddeall genre a stori’. Bu’r disgyblion yn:

  • gweithio mewn grwpiau i ddatblygu a nodi geirfa effeithiol wrth iddynt ymateb i gerddoriaeth a delwedd
  • strwythuro a threfnu saethiad byr a chyflym, gan ddefnyddio'r ‘Zoom Guide’
  • ffilmio saethiadau yn ddilyniannol a chreu emosiwn ac ystyr o nifer fach o saethiadau
  • creu a dylunio logo a phoster i’w cwmni cynhyrchu a’u genre ffilm.

Diben y gweithgareddau hyn oedd sicrhau eu bod yn cysylltu’n uniongyrchol ag elfennau Llythrennedd y Fframwaith:

Siarad a Gwrando

  • Cymharu, cyferbynnu a nodi ffilmiau byr mewn gwahanol genres
  • Disgrifio a gwerthuso eu hoff ffilm
  • Dadlau’r achos mewn grŵp ynglŷn â genre penodol y ffilm yr hoffent ei chreu
  • Rhoi ystyriaeth i safbwyntiau a barn pobl eraill
  • Cytuno ar enw i’w tîm cynhyrchu.

Strategaethau Darllen / Dirnadaeth

  • Creu logo i’w tîm drwy chwilio ar y we am enghreifftiau a thrwy ddefnyddio eu strategaethau darllen presennol i nodi modelau dylunio sy’n briodol i’w genre dewisedig.
  • Nodi genre ffilmiau yn ôl eu posteri, gan weithio mewn grwpiau.
  • Chwilio drwy bosteri ac ar y we i ddod o hyd i wybodaeth fanwl am blot a chynnwys.
  • Darllen a dadansoddi cynnwys posteri ffilmiau gan gyfeirio at sut caiff cynnwys a phlot eu mynegi yn gryno ac effeithiol drwy ddefnyddio testun a lluniau.
  • Dewis y prif bwynt o destun cryno.

Ymateb a Dadansoddi

  • Crynhoi’u hymateb i bosteri a ffilmiau.
  • Gwerthuso a barnu’r cynnwys.
  • Cymharu a chyferbynnu’r hysbysebion ffilm perthnasol.

Ysgrifennu

  •    Creu logos a phosteri i’w genres dewisedig.
  •    Trefnu a datblygu eu ‘ffeil Zoom’.
  •    Cwblhau’r holl werthusiadau a’r ffurflenni hunanasesu.

 

learn with media

Yn sesiynau 3 a 4, canolbwyntiai’r dysgwyr ar gymeriad ac adeiladu stori. Cyflwynwyd y disgyblion i elfennau sylfaenol stori a gofynnwyd iddynt ddadansoddi eu hoff ffilmiau gan gyfeirio at gymeriad a thaith.

Gan ddefnyddio ffilmiau, llyfrau comig a byrddau stori, bu’r disgyblion yn datblygu strategaethau i ysgrifennu eu sgriptiau eu hunain. Buont yn: 

  • nodi’r prif gymeriadau a’r gwrthwynebwyr yn eu hoff ffilmiau;
  • cymharu a chyferbynnu cymeriadau mewn ffilmiau byr;
  • gwylio ffilm fer gydag isdeitlau;
  • darllen a bras-ddarllen nofelau graffig
  • nodi’r prif gymeriadau a’u perthynas â’r stori. 

Bu’r disgyblion hefyd yn ysgrifennu deialog a disgrifiadau i fyrddau stori presennol, a chreu cymeriad i’w ffilm ddrama neu ddogfen, cyn dechrau cynllunio, saethu a golygu ffilm bum-saethiad i gyd-fynd ag awyrgylch darn penodol o gerddoriaeth.

Lluniwyd y gweithgareddau i gyd-fynd yn uniongyrchol â’r elfennau canlynol o’r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd:

Siarad a Gwrando,e.e.dadlau, cytuno a chreu prif gymeriadau i’w ffilm fer;

Strategaethau Darllen / Dirnadaeth, e.e. chwilio ar y we am enghreifftiau o stori a genre; darllen a dehongli rhestrau o saethiadau;

Ymateb a Dadansoddi, e.e.cyfiawnhau eu dewisiadau gan gyfeirio at y wybodaeth a’r dystiolaeth sydd ar gael;

Ysgrifennu, e.e.creu deialog i fyrddau stori presennol; ysgrifennu dadansoddiad o gymeriad a syniad am sgript; cymharu dwy ffilm ac ysgrifennu adolygiad beirniadol sy’n dangos y gallu i gyflwyno gwybodaeth, prosesau a syniadau yn glir.

Dros y 3 sesiwn nesaf, bu’r disgyblion yn cynllunio eu sgriptiau, ac yn y 3 sesiwn olaf aethant ati i gynhyrchu a dosbarthu’r sgriptiau gorffenedig. Yn y sesiynau olaf, cyflwynwyd Cymraeg achlysurol hefyd, gan roi’r cyfle i’r disgyblion ddysgu am rolau a gorchmynion set yn y ddwy iaith. 

Gwerthuso ac Asesu

 

Rhoddai prosiect Dysgu gyda’r Cyfryngau bwyslais cryf ar asesu a gwerthuso cynnydd y dysgwyr yn erbyn meini prawf penodol, drwy gyfrwng asesu athro, asesu cymheiriaid a hunanasesu. 

Dyma’r asesiad llinell sylfaen cychwynnol a ddefnyddiwyd:

  • asesu yn erbyn y Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd (Llythrennedd) yn ystod mis Medi 2013 a mis Ionawr 2014;
  • asesu cymwyseddau dysgu ar draws cwricwla gan ddefnyddio Profion Gallu Gwybyddol (CATs) a fesurwyd yn ystod mis Medi 2013 a mis Ionawr 2014;
  • asesu gan ddefnyddio arolwg Ymagwedd Disgyblion at yr Hunan a’r Ysgol (PASS) a fesurwyd yn ystod mis Medi 2013 a mis Ionawr 2014.

Aeth Zoom Cymru ati hefyd i grynhoi a recordio gwerthusiadau digidol, drwy gyfweliadau a hunanasesiadau’r cyfranogwyr.

Cynhaliwyd yr asesiadau terfynol gan ddefnyddio’r un prosesau asesu a gwerthuso yn ystod mis Gorffennaf a mis Medi 2014.

Gwaddol

Yn sgil y prosiect, datblygwyd amrywiaeth o adnoddau a gweithlyfrau i’w defnyddio wrth gyflwyno gweithdai ffilm yng Nghyfnodau Allweddol 2 a 3.

Myfyrio

Y mae ffilm yn ddisgyblaeth bensaernïol sy’n cwmpasu llawer o wahanol grefftau a disgyblaethau – celf, dylunio, cyfrifiadura, ysgrifennu creadigol, sgiliau trefnu a mathemateg.

Mae gwaith ffilm proffesiynol yn galw am ymarferwyr sydd â lefel uchel o sgiliau ac arbenigedd. Ond mewn ysgolion, caiff ei ystyried yn aml yn rhan o waith TG, ac ystyrir ei fod yn galw am brosesau TG a sgiliau mecanyddol syml. 

Fel y dangosa’r prosiect hwn, mae potensial llawer mwy i waith creu ffilmiau mewn ysgolion, gan gynnwys, er enghraifft, adeiladu cymeriad a sgriptio. Yn ychwanegol at gynorthwyo i ddatblygu sgiliau llythrennedd, mae modd ei ddefnyddio hefyd yn gyfrwng i gyflwyno amrywiaeth eang o bynciau gan gynnwys Cymraeg, Saesneg, Hanes a Daearyddiaeth.

Drwy weithio mewn partneriaeth agos â’r staff ym Mhen-y-Dre, llwyddodd Zoom i lunio prosiect creadigol a oedd yn cyd-fynd yn gadarn â’r gwaith o ddatblygu sgiliau llythrennedd y Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd.

Mwy o wybodaeth

Menter elusennol yw Zoom Cymru sy’n gweithio ledled Cymru yn darparu cyfleoedd ym maes ffilm a’r cyfryngau digidol i bobl ifanc http://zoomcymru.com

Cewch weld ffilm o’r disgyblion a’r athrawon a fu’n ymwneud â Dysgu gyda’r Cyfryngau fan hyn: https://m.youtube.com/watch?v=haFml8eqA4E

Mae Arolwg PASS (Ymagwedd Disgyblion at yr Hunan a’r Ysgol) yn arolwg safonol ar-lein sy’n edrych ar naw agwedd ar ymagweddau disgyblion tuag atynt eu hunain neu’r ysgol, a gellir ei ddefnyddio mewn nifer o ffyrdd, gan gynnwys i dracio llesiant.

http://www.gl-assessment.co.uk/products/pass-pupil-attitudes-self-and-school