CS: The Snow Leopard

Dysgwyr Blwyddyn 2 yn Ysgol Gynradd Glasllwch, a Claire Turner (mentor dawns)

Trosolwg

Nod y prosiect oedd datblygu sgiliau llythrennedd drwy symudiad creadigol, ac fe’i datblygwyd drwy raglen Addysg Gorfforol a Chwaraeon Ysgol, sef y Rhaglen Llythrennedd Corfforol i Ysgolion bellach. Cafodd ei gynllunio a’i gyflenwi dros gyfnod o chwe wythnos, hynny yw hanner tymor.

Yn dilyn y cyfarfod cyntaf, cynlluniwyd sesiynau gyda’r grwpiau addysgu dan sylw. Gofynnwyd i’r ysgolion ddarparu o leiaf hanner awr o amser cyfarfod rhwng yr athrawon a’r mentor yn dilyn pob sesiwn. Drwy gyfarfodydd wythnosol, gallai’r athrawon drafod arsylwadau ynglŷn â’r plant a gwneud cysylltiadau ystyrlon â’r hyn a ddysgir yn y dosbarth, gan gynorthwyo a datblygu gwaith i’r dyfodol.

Cefndir

Cafodd Ysgol Gynradd Glasllwch yng Nghasnewydd ei nodi i gyfrannu tuag at raglen Addysg Gorfforol a Chwaraeon Ysgol i gynorthwyo cynlluniau Aml-sgiliau’r Ddraig a Symud Creadigol, a chreu’r cyfle i gynnwys Dawns yn y cwricwlwm. Mae Addysg Gorfforol a Chwaraeon Ysgol yn defnyddio rhaglenni hyfforddiant ac adnoddau llwyddiannus, ac yn dilyn hynny rhoddir cymorth mentora i’r athrawon yn eu hysgol eu hunain, i ddatblygu hyder ac effaith yr athro.

Cynigwyd y prosiect i ddau athro yn yr ysgol, i sicrhau y gallent rannu’r gwaith gyda’u cydweithwyr.

Daeth Claire Turner, mentor Addysg Gorfforol a Chwaraeon Ysgol, i ymweld ag athrawon Blwyddyn 2 a Blwyddyn 5 i drafod a chynllunio. Roedd y cyfarfod cychwynnol hwn yn cynnwys trafodaeth am eu lefel o hyder wrth gyflwyno gweithgareddau dawns / symud creadigol, beth yn eu barn hwy oedd yn cymell y disgyblion, a chysylltiadau â meysydd eraill y cwricwlwm.

 

Cynllunio

Roedd Llythrennedd wedi’i nodi yn flaenoriaeth drwy’r ysgol gyfan, ac roedd dosbarth Blwyddyn 2 ar fin cychwyn edrych ar stori ‘The Snow Leopard’ gan Jackie Morris. Byddai’r dosbarth yn edrych ar y stori gan ddefnyddio methodoleg Pie Corbett o adrodd stori, a luniwyd i gyfoethogi sgiliau llythrennedd. Mae’r plant yn archwilio storïau mewn ffordd amlsynhwyraidd ac yn defnyddio gweithredoedd i helpu i ddatblygu eu gallu i adrodd stori. Darparai hyn gyswllt clir a chyfle delfrydol i ddefnyddio llythrennedd a symud creadigol i gyfoethogi addysg y plant.

Darparodd athro dosbarth Blwyddyn 2 wybodaeth am y fethodoleg adrodd stori a ffyrdd eraill y byddai’r dosbarth yn astudio The Snow Leopard ar draws y cwricwlwm. Bu’r mentor dawns yn rhannu gwybodaeth am fformat y sesiynau symud, gan gynnwys offeryn cynllunio ‘arfer orau’ a ‘mapiau cynnydd sgiliau’ symud creadigol fel bod yr athro yn llwyr ymwybodol o’r sesiynau sydd i ddod.

Adrodd Stori

Drwy fethodoleg adrodd stori Pie Corbett, mae’r dysgwyr yn mewnoli:

  • “patrymau ‘mawr’ yr ailymwelir â hwy, megis storïau ‘cwest’ neu ‘daith’ – fel hyn gall plotiau syml fod yn fodel i’r dychymyg
  • elfennau sylfaenol y naratif – cymeriadau cyffredin, gosodiadau, digwyddiadau, cynnydd a chwymp patrymau naratif
  • llif brawddegau, y patrymau cystrawennol
  • yr eirfa – yn arbennig, cysylltiadau sy’n cysylltu a strwythuro’r naratif megis: amser maith yn ôl, un diwrnod, felly, nesaf, ond, yn y diwedd ….”  (wedi’i gyfieithu o ‘Storytelling’ gan Pie Corbett)

Cyfarwyddwyd y sesiynau symud wythnosol gan brofiadau adrodd stori y disgyblion. Er enghraifft, defnyddiai’r plant iaith ddisgrifiadol i archwilio amgylchedd y stori yn y dosbarth ac wedyn cysylltu hyn ag iaith symud yn y sesiynau symud creadigol.

The Snow Leopard

The Snow Leopard

Paratoi

Bu’r mentor dawns yn ymchwilio i’r dull o adrodd stori i’w ddefnyddio gyda’r dysgwyr, a llunio gweithgareddau creadigol yn seiliedig ar destun The Snow Leopard. Lluniwyd y sesiynau symud creadigol mewn ymateb i waith y plant wrth iddo ddatblygu yn y sesiynau wythnosol. Gwnaed hyn mewn cydweithrediad â’r athro dosbarth, ac yn gysylltiedig â sgiliau llythrennedd, rhifedd a symud creadigol sy’n briodol i blant yn y Cyfnod Sylfaen.

Rhoddwyd gwybodaeth fanwl i’r athrawon am nodau pob sesiwn, y strwythur a’r dull cyflwyno, a’r adnoddau i’w defnyddio.

Beth ddigwyddodd?

Cafodd y plant eu harwain yn y sesiynau wythnosol drwy archwilio a chreu deunydd symud, gan ddefnyddio The Snow Leopard yn ysgogiad.

what happened
what happened?

Bu’r plant yn archwilio’r patrwm naratif a’r amgylcheddau yn y stori drwy symud, gan greu cysylltiadau yn nes ymlaen â dulliau adrodd stori i greu, mireinio a pherfformio eu dilyniant eu hunain o symud i adrodd eu rhan ddewisedig o’r stori.

Bu Claire yn trafod gyda hwy p’un a ddylai fod i’w taith/stori  fan cychwyn a gorffen penodol wedyn gofynnodd i’r plant rannu eu taith yn haneri / chwarteri. 

Gofynnodd iddynt hefyd ddisgrifio neu ailadrodd symudiadau a gwneud ychydig o amseru a chyfri sylfaenol i gyd-fynd â’r symudiadau a’r rhythmau.

Gan ddefnyddio dull ‘mapio-stori’ Pie Corbett, bu’r plant yn creu map gweledol o’u stori, i’w helpu i glymu’u dewis symudiadau yn gadwyn neu ddilyniant.

Gwnaed fideo o’r dilyniannau i’r plant gael myfyrio arnynt a’u gwerthuso, gan helpu i ddatblygu dulliau hunanasesu ac asesu cymheiriaid. Anogwyd y plant i wneud gosodiadau gwerthusol am waith ei gilydd gan ddefnyddio iaith ddisgrifiadol i fynegi’r hyn a welwyd ac a brofwyd ganddynt.

What happened?
Gwaith dilynol

Ar ddiwedd y prosiect, bu’r athro yn arwain y plant drwy eu fersiwn hwy o stori The Snow Leopard drwy eu gwaith ysgrifennu creadigol.

Canlyniadau

Cynyddodd hyder a sgiliau’r plant mewn symud creadigol. Buont yn gweithio’n effeithiol fel unigolion, parau a grwpiau bach, roeddynt yn talu sylw llwyr i’r tasgau ac yn gwneud dewisiadau ynglŷn â sut a beth oeddynt yn dysgu.

Roeddynt yn ymateb i ysgogiad creadigol The Snow Leopard ac yn dewis deunydd priodol i adrodd eu stori ar sail symud creadigol.

Wrth archwilio amgylcheddau drwy symud creadigol, roedd modd i’r plant ymestyn eu hiaith ddisgrifiadol yn eu gwaith ysgrifennu.

Bu i sgiliau perfformio a gwerthuso’r plant wella drwy eu profiadau o rannu gwaith. Roedd modd i’r plant ddewis, mireinio a pherfformio eu dilyniannau strwythuredig terfynol a defnyddio iaith briodol a ddeinamig i ddisgrifio’r hyn a welsant wrth eraill.

Yn yr un modd, datblygai’r plant sgiliau archwilio ac arbrofi ag iaith er mwyn strwythuro eu fersiynau eu hunain o stori The Snow Leopard yn effeithiol.

Meddai athro dosbarth Blwyddyn 2:

“Canolbwyntiai’r sesiynau yn llwyr ar lythrennedd, gan ddefnyddio ymagwedd gyfannol at ddysgu.”

 “Datblygwyd sgiliau hunanasesu ac asesu cymheiriaid y plant yn fawr drwy’r prosiect”.

“Roedd y bechgyn yn arbennig yn dwlu arno!”

Gwerthuso

Cynhaliodd yr athro werthusiad gyda’r plant yn dilyn y prosiect, gan ganiatáu iddynt fynegi’r hyn roeddynt wedi dysgu a mwynhau.

Meddai’r plant:

“Fy hoff ran oedd y goedwig law. Mae’n rhaid inni actio fel petaen ni yn y goedwig law. Roedd yn gymaint o hwyl a dwi’n methu aros i roi cynnig arall arni.”

“Fy hoff ran oedd mynd ar draws y mwd gludiog.”

Evaluation

“Roeddwn i a fy mhartner yn hoffi’r lafa poeth a’r goedwig law.”

“Fe wnes i fwynhau’r rhannau yn y jwngl am fod llawer o rwystrau i’w hosgoi, llawer o raffau i siglo arnynt a llawer o goed i’w dringo.”

Cynyddodd hyder, gwybodaeth a phrofiad yr athrawon o ganlyniad i’r prosiect ac mae’r ysgol yn bwriadu ymwreiddio’r fethodoleg y tu hwnt i brosiect The Snow Leopard.

Effaith ar yr artist

Drwy well dealltwriaeth a phrofiad o ddull Pie Corbett, llwyddodd y mentor dawns i greu prosiectau pwrpasol eraill ar gyfer disgyblion y Cyfnod Sylfaen mewn ysgolion a chreu cysylltiadau ystyrlon â’r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd.

Myfyrio

Roedd y canolbwynt ar lythrennedd yn bwysig i’r ysgol a gweithiodd y prosiect yn dda i gyfoethogi’r dysgu o ran symud creadigol ac ysgrifennu creadigol. Roedd y dull cyfannol hwn yn cyd-fynd yn dda ag ethos yr ysgol a disgwyliadau’r Cyfnod Sylfaen.

Roedd y ddeialog â’r athrawon yn hanfodol i helpu i ddatblygu eu hyder wrth gynllunio a chyflwyno symud creadigol. Drwy gysylltu’r prosiect mor agos â llythrennedd, maes y mae ganddynt fwy o hyder ynddo, roedd modd i’r athrawon atgyfnerthu strategaethau effeithiol yn gyflym gan groesi’r ddau faes dysgu.

Roedd y cynlluniau gwersi, mapiau cynnydd sgiliau symud a’r gosodiadau ynglŷn â sgiliau a chynnydd y plant, a ddarparwyd gan y mentor dawns, yn cynorthwyo’r athrawon i ddatblygu cysylltiadau rhwng symud creadigol a dysgu yn yr ystafell ddosbarth.

Cymerai’r athrawon ran ym mhob un o’r sesiynau symud ymarferol, ac roeddynt yn rhan o drafodaethau manwl wythnosol. Roedd y sgyrsiau hyn yn cynnwys arsylwadau ynglŷn ag ymatebion a chynnydd y plant (mewn symud creadigol a llythrennedd).

Rhwng ymweliadau’r mentor dawns, cafodd y plant gyfleoedd i ddatblygu eu syniadau creadigol er mwyn bwydo i mewn i sesiwn symud creadigol yr wythnos ganlynol. Roedd y rhain yn cynnwys creu tudalen o eiriau symud mewn ymateb i dudalen yn y testun, a darlunio neu baentio map stori ddawns i ddangos i ble’r aiff eu dilyniant symud â nhw.

Cynlluniwyd pob sesiwn gan ddefnyddio strwythur a gaiff ei hybu gan raglen Addysg Gorfforol a Chwaraeon Ysgol, gan ganolbwyntio ar sgiliau symud sy’n briodol i’r Cyfnod Sylfaen.

Roedd cofnod ysgrifenedig o bob sesiwn, ynghyd â thystiolaeth ar ffurf ffotograffau a fideo, yn golygu bod y prosiect wedi’i ddogfennu’n dda er mwyn ei rannu gydag eraill yn yr ysgol.

Mwy o wybodaeth

Mae Talk for Writing yn ddull sy’n helpu plant i ddeall y broses greadigol gyfan o ysgrifennu a dechrau ystyried eu hunain yn awduron. Mae’n gwneud hyn drwy gynnwys y plant mewn ‘Writer Talk’ gan eu hannog i feirniadu’r hyn y maent hwy fel awduron a chynulleidfaoedd yn darllen ac ysgrifennu. Drwy fewnoli’r ymadroddion a’r patrymau, mae’r plant mewn gwell sefyllfa i gofio a defnyddio iaith math penodol o destun. I gael mwy o wybodaeth am ddull Pie Corbett o ddatblygu sgiliau llythrennedd drwy stori, gan gynnwys enghreifftiau o fapiau adrodd stori, ewch i www.talk4writing.co.uk/about/

Dyma Jackie Morris, awdur The Snow Leopard, yn disgrifio’r hyn â’i hysbrydolodd i ysgrifennu’r llyfr:www.jackiemorris.co.uk/snowleopard.htm