CS/CA2: Tidy!

Arts Active yn Neuadd Dewi Sant, Caerdydd, gyda dysgwyr ysgol gynradd o bob rhan o dde Cymru

Trosolwg

Datblygwyd Tidy! gan Arts Active mewn ymateb i geisiadau gan ysgolion cynradd i ddefnyddio’r celfyddydau i gynorthwyo datblygiad sgiliau cyfathrebu a meddwl.Galluogodd yr athrawon i gyflawni rhannau perthnasol o’r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd cenedlaethol ar gyfer y Cyfnod Sylfaen a Chyfnod Allweddol 2, yn benodol:

  • Llafaredd – Datblygu a chyflwyno gwybodaeth a syniadau – Siarad, Gwrando, Cydweithio a Thrafod
  • Ysgrifennu – Trefnu syniadau a gwybodaeth – Ystyr, dibenion, darllenwyr, Strwythur a threfn
  • Ysgrifennu – Ysgrifennu’n gywir – Iaith.

Cyflawnodd y prosiect rai meysydd (Sgiliau ac Amrywiaeth) o Feysydd Dysgu’r Cyfnod Sylfaen, sef: Iaith, Sgiliau Llythrennedd a Chyfathrebu, Gwybodaeth a Dealltwriaeth o’r Byd a Datblygiad Creadigol.

Roedd mwyafrif yr ysgolion a fu’n rhan o’r prosiect mewn ardaloedd Cymunedau yn Gyntaf yng Nghaerdydd, Torfaen, Merthyr Tudful a Phontypridd. Gan nad oedd y rhan fwyaf o’r dysgwyr (na’u teuluoedd) wedi bod i Neuadd Dewi Sant, y gobaith oedd y byddai’r prosiect yn ehangu eu profiad diwylliannol ac, efallai, yn eu hannog i ymweld â’r neuadd eto.

Cefndir

Roedd y prosiect yn dwyn ynghyd gasgliad o sgiliau bardd (Francesca Kay), cyfansoddwraig (Helen Woods), artistiaid gweledol (Terry Chinn, Becky Adams, Cindy Ward, Ruth McLees a Kathyrn Ashill) a’r athrawon. Roedd modd i’r artistiaid roi cyd-destun go iawn er mwyn i’r dysgwyr allu datblygu sgiliau a thechnegau, a gallai’r athrawon ddatblygu’r hyder i fod yn greadigol a bwrw ymlaen ar sail syniadau’r dysgwyr.  Drwy gydweithio (yn hytrach na disgwyl i’r artistiaid gymryd y dosbarth yn ystod amser CPA), atgyfnerthai’r athrawon bwysigrwydd cyfraniad yr artist.

Cynllunio

Yn dilyn cyfarfod cychwynnol gyda phennaeth pob ysgol, cyflwynodd tîm Arts Active ddiwrnod o hyfforddiant mewn swydd i’r athrawon dosbarth (ynghyd â rhai Cynorthwywyr Addysgu) yn Neuadd Dewi Sant. Rhoddwyd cyfres o gwestiynau trafod agored i’r athrawon ar sail thema ‘Ein Hamgylchedd’, a gofynnwyd iddynt hwyluso trafodaeth gyda’u disgyblion, gan ganolbwyntio ar un cwestiwn allweddol. Ar ôl cwrdd â’r artistiaid, dysgu ymarferion cynhesu a thrafod sut byddai’r prosiect yn gweithio, aeth yr athrawon a’r artistiaid ati i drefnu’r gweithdai a logisteg y prosiect.

Sut roedd yn gweithio

Fel rhan o’r prosiect, cynhaliwyd deg sesiwn ym mhob ysgol dros gyfnod o un tymor. Cynhaliwyd y sesiynau cychwynnol gan y bardd a fu’n helpu’r dysgwyr i ystyried iaith ddisgrifiadol, a chyfuno eu syniadau wedyn i greu cerdd fesul dosbarth. Bu’r cerddor yn helpu’r dysgwyr i osod y geiriau i gerddoriaeth, gan gyfuno eu syniadau cerddorol i greu alaw a chyfeiliant offerynnol. Ar yr un pryd, roedd yr artistiaid gweledol yn cynorthwyo’r dysgwyr i greu pethau i fynegi eu syniadau.

how it worked

Artistiaid ifanc yn adeiladu rhan o’u gwaith celf gyda Cindy Ward

Cynhyrchodd y cerddor drac cyfeiliant a sgôr i’r piano ar ddiwedd Sesiwn 3, i alluogi’r dysgwyr i ymarfer y gân gyda’u hathro o Wythnos 4 ymlaen.

how it worked

Y dosbarth yn ymarfer eu cân

Dathlu

Erbyn diwedd y prosiect, roedd gan bob ysgol ei chân a’i gwaith celf ei hun, a’r cyfan wedi’u gweu at ei gilydd yn glyfar gan dîm Arts Active gan ddefnyddio fformat cyfnodol ffilm deithio. I gloi’r prosiect, cynhaliwyd perfformiad byw yn Neuadd Dewi Sant yng nghwmni actorion a cherddorion proffesiynol. Cafwyd cynulleidfa dda o rieni a pherthnasau.

Canlyniadau

Dangosodd y dysgwyr welliant yn eu sgiliau llafaredd: mynegi barn, rhoi rhesymau, a gwrando ar eraill gan ganolbwyntio. Yn ôl yr athrawon, ar ôl dod i adnabod yr artistiaid llwyddodd y dysgwyr tawel i oresgyn eu swildod a chyfrannu at sgyrsiau. Drwy ystyried geiriau perthnasol i’r thema, ehangwyd geirfa’r dysgwyr. A thrwy gyfuno eu syniadau i greu cerdd yn gyntaf, ac wedyn creu cân, llwyddodd y dysgwyr i wella eu dealltwriaeth o strwythur a threfn. Bu i’r plant a oedd yn dal i weithio ar ddisgwyliad blynyddol Dosbarth Derbyn elwa o’r ymarferiad cynhesu lleisiol ar sail rhifau.

Myfyrio

Llwyddodd y prosiect celfyddydol hwn i alluogi’r dysgwyr ifanc i fynd i’r afael â phwnc cymhleth a heriol a gwneud synnwyr ohono. Roeddynt yn defnyddio eu sgiliau newydd ym meysydd ysgrifennu creadigol, cerdd, celf a dylunio i ffurfio eu dealltwriaeth o’r amgylchedd. Golygai’r syniad o berfformiad byw fod y plant yn ysgrifennu at rywbeth go iawn, a bu i’r ffaith i’r perfformiad gael ei lwyfannu yn Neuadd Dewi Sant eu galluogi i feddwl a gweithio ar raddfa fawr.

Yn ychwanegol at eu sgiliau penodol, roedd yr artistiaid yn fedrus ar adeiladu ar syniadau’r dysgwyr a datblygu’r syniadau hynny. Dysgodd yr artistiaid o waith cynllunio a chwestiynu trylwyr yr athrawon, a daeth yr athrawon yn fwy hyderus ar weithio’n greadigol.

Mwy o wybodaeth

Mae Ymddiriedolaeth Arts Active yn elusen gofrestredig sy’n cynorthwyo prosiectau sy’n ymgysylltu ag addysg, y gymuned a’r gynulleidfa ar y cyd â Neuadd Dewi Sant a New Theatr, Caerdydd.