CA2: Tuduriaid! Lladd Cefndryd

Opera Cenedlaethol Cymru ac Ysgol Gynradd Tredelerch

Tudors! Killing Cousins
Trosolwg

Anturiaeth hanesyddol a cherddorol i ddysgwyr Cyfnod Allweddol 2 oedd Tuduriaid!, a luniwyd gan adran Ieuenctid a Chymuned Opera Cenedlaethol Cymru. Bu’r adran yn cydweithio ag 8 ysgol gynradd yn ystod y flwyddyn. Mae’r astudiaeth achos hon yn canolbwyntio ar ddeuddydd o ‘antur greadigol’ i 46 o ddisgyblion blwyddyn 6 yn Ysgol Gynradd Tredelerch.

Cefndir

Lluniwyd Tudors! Killing Cousins i fod yn weithgaredd rhyngweithiol trawsgwricwlaidd, gan greu cyswllt rhwng tymor Tuduriaid Opera Cenedlaethol Cymru a Chwricwlwm Cyfnod Allweddol 2 ar gyfer Hanes, Cerddoriaeth a Llythrennedd.

Derbyniodd yr athrawon becyn adnoddau, CD o gerddoriaeth a sesiwn baratoadol gan Opera Cenedlaethol Cymru, i gyflwyno deunydd ac arddull y prosiect.

Beth ddigwyddodd?

Cludwyd y plant i fyd dychmygol a rhoddwyd rolau a thasgau ‘arbenigol’ iddynt a olygai bod gofyn iddynt gydweithio i ymholi a datrys problemau. Nid oedd arsylwyr na chynulleidfa, ac roedd pob oedolyn a oedd yn bresennol, gan gynnwys athrawon a chynorthwywyr dosbarth, yn rhan o’r broses.

Gweithiai tîm creadigol Opera Cenedlaethol Cymru gyda’r dysgwyr yn eu hysgolion eu hunain ac wedyn yn Nhŷ Tredegar gerllaw, sy’n eiddo i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol.

Bu cantorion a cherddorion Opera Cenedlaethol Cymru yn perfformio ariâu a deuawdau o operâu, yn gysylltiedig â naratif yr antur, a bu’r dysgwyr yn gwneud eu rhan drwy gyfansoddi caneuon, canu a chwarae rôl.

Tudors! Killing Cousins

 

What happened?
What happened?
What happened?

Defnyddiai’r ysgol y sesiynau gweithdy yn sylfaen i waith pellach ar y Tuduriaid ac yn ganolbwynt i asesu llythrennedd. Datblygai’r dysgwyr eu sgiliau ysgrifennu drwy flogiau unigol ar wefan yr ysgol a oedd yn arddangos eu gwaith ysgrifennu creadigol. Roedd cyfle hefyd i’w cyfoedion roi sylwadau ac adolygu gwaith ei gilydd.

O safbwynt yr athrawon, roedd y prosiect yn ‘enghraifft ragorol o sut all gweithgareddau trawsgwricwlaidd weithio. Roedd yn cwmpasu amrywiaeth eang o ddisgyblaethau’r pynciau a disgrifiadau lefel y Cwricwlwm Cenedlaethol.’

Canlyniadau

Effaith ar sgiliau llythrennedd y dysgwyr

Nododd yr athrawon y cafodd y prosiect effaith uniongyrchol o ysbrydoliaeth o ganlyniad i’r brwdfrydedd a grëwyd gan dîm Opera Cenedlaethol Cymru.  ‘Cafwyd dadl wych am ddatrysiad y stori a thaniwyd llawer o syniadau arloesol gan y drafodaeth hon fel grŵp – roedd unigolion sydd fel arfer yn dal yn ôl rhag codi llaw yn cynnig syniadau dilys drosodd a throsodd...’

Cynorthwyo’r dysgu ar draws y cwricwlwm

Mae pynciau’r Cwricwlwm Cenedlaethol a gwmpaswyd yn cynnwys Saesneg, Hanes, Cerddoriaeth, TGCh, Addysg Gorfforol, Addysg Grefyddol ac ABCh.  ‘Yn dilyn y prosiect, tynnom sylw at ddogfennau’r ‘ysgolion sgiliau’ sy’n dangos bod yr hyn a ddysgwyd wedi ateb y gofynion statudol mewn gwahanol bynciau. Aeth y prosiect y tu hwnt i’r disgwyliadau ….’

Gwaith dilynol

Lluniodd Opera Cenedlaethol Cymru lyfryn dilynol llawn dychymyg i bob disgybl unigol, i’w hysgogi i fyfyrio ar y gweithdai.

Gwerthuso ac adborth

Yn ogystal â’r llyfryn, cofnodwyd llais y dysgwyr drwy drafodaeth grŵp yn eu plith:

Mae wedi gwella fy sgiliau ysgrifennu a fy hyder i roi cynnig arni, hyd yn oed os yw’n anodd. Roeddwn yn arfer ysgrifennu’r dyddiad a fy enw ar frig y dudalen ac wedyn dim arall, am nad oeddwn i’n gwybod beth arall i’w ysgrifennu. Ers i Opera Cenedlaethol Cymru fod yma, mae wedi gwella fy hyder wrth ysgrifennu. Roeddwn i’n teimlo fy mod yn gallu dal fyny gyda gweddill y dosbarth wrth ysgrifennu’r stori…’

Meddai’r awdur a’r hwylusydd Martin Riley o Opera Cenedlaethol Cymru:

Roedd y gwaith ysgrifennu yn y prosiect yn llwyr yn ei gyd-destun. Mae diben i’r stori a’r dyfeisio – sef cyfathrebu, profi pwynt, dwyn perswâd, datrys problemau. Yn sydyn, mae’r plant yn canolbwyntio ar yr angen i lwyddo … Maent yn cydweithio – roedd yn rhaid i bawb helpu a gallai pawb fod yn gywir… Y plant mwyaf annhebygol, y rhai swil, y rhai hunanymwybodol, y rhai afreolus, y rhai sy’n cael trafferth dysgu, yn sydyn yw’r rhai mwyaf defnyddiol – y sêr...’

Gwaddol
  • Taniodd y prosiect ddiddordeb yn yr ysgol i ymestyn cynlluniau gwaith i ddarparu mwy o gyfleoedd i ddysgu ar draws y cwricwlwm.
  • Trosglwyddodd Opera Cenedlaethol Cymru sgiliau i’r ysgol: y tymor canlynol, aeth athrawon yn eu blaen i arbrofi ag ‘addysgu mewn rôl’.
  • Lanlwythwyd pecyn adnodd dwyieithog Opera Cenedlaethol Cymru i borth Hwb Llywodraeth Cymru (gweler isod).
Mwy o wybodaeth