Gwerthuso

‘Mae angen i ysgolion a sefydliadau celfyddydol gydweithio i ddarparu mwy o dystiolaeth o safon uwch o’r deilliannau a gyflawnir drwy eu gwaith celfyddydau mewn addysg ar y cyd. Gellid cyflawni hyn drwy wella eu dulliau gwerthuso, datblygu astudiaethau achos mwy soffistigedig a chofnodi deilliannau’n fwy effeithiol. Mae angen hefyd gwneud mwy i rannu arferion gorau.’

              Adroddiad annibynnol ar gyfer Llywodraeth Cymru ar y Celfyddydau mewn Addysg yn Ysgolion Cymru, Yr Athro Dai Smith, Medi 2013

Yn ogystal â darparu tystiolaeth o’r deilliannau o waith celfyddydau mewn addysg, mae hefyd angen canolbwyntio ar asesu ar gyfer Dysgu sydd o fudd gwirioneddol i’r myfyriwr. Mae Adroddiad Donaldson yn hyrwyddo dulliau dychmygus o asesu ar gyfer dysgu, yn cynnwys  ‘asesiadau cysylltiedig â pherfformiad sy’n cynnwys, er enghraifft, chwarae rôl, arbrofion ymarferol, cyflwyniadau, portffolios,’ ac mae’n ychwanegu y dylid ‘ymchwilio i gyfleoedd i wneud mwy o ddefnydd o recordio digidol….i ddangos bod targedau dysgu wedi’u cwblhau’n llwyddiannus.’

Mae’r siart ganlynol yn awgrymu sut allech fynd ati i werthuso prosiect o’r dechrau i’r diwedd:

Ar gam cynllunio'r prosiect

  • Ystyriwch yr hyn rydych am ei gyflawni, a'r math o dystiolaeth a allai awgrymu effaith. Cynlluniwch sut i gasglu'r dystiolaeth
  • Nodau'r rhaglen/partneriaeth
  • Nodwch amcanion penodol i helpu i gyrraedd y nodau. Cysylltwch hwy â chynllun gwella'r ysgol os bydd yn briodol
  • Penderfynwch beth fydd yn dangos llwyddiant
  • Ystyriwch fuddiannau DPP i staff addysgu
  • Archwiliwch/ystyriwch yr effaith ar ddisgyblion/cynllun gwella'r ysgol yn yr hirdymor

Ar y cychwyn

  • gosodwch feincnod er mwyn nodi'r man cychwyn ( - os nad yw hyn wedi'i wneud eisoes ar gam cynllunio'r prosiect)

Yn ystod y prosiect

  • nodwch gyfleoedd i ddogfennu'r ymarfer a'i ystyried yn gyfnodol. Dylech sicrhau cyfle i ystyried y gwaith hanner ffordd drwy'r prosiect o leiaf - a nodi deilliannau (yn cynnwys y rhai nas rhagwelwyd ar y cychwyn)

Ar y diwedd

  • adolygwch y dystiolaeth a gasglwyd drwy gydol y prosiect - o'r cam cynllunio i'r cam cwblhau.
  • Ystyriwch faint yr effaith (y niferoedd dan sylw ac ati) ac i ba raddau y gellir priodoli'r effaith i raglen y celfyddydau - yn uniongyrchol ac yn anuniongyrchol.
  • Archwiliwch feysydd effaith amrywiol - y manteision ar gyfer disgyblion, athrawon, artistiaid ac ati.
  • Cyfeiriwch at ystod o ffynonellau tystiolaeth, mewn perthynas â sgiliau llythrennedd a rhifedd e.e. safonau, cyflawniadau, dulliau gweithredu a chymhelliant.

Canllawiau a Fframweithiau Gwerthuso

Er bod y cyhoeddiadau isod wedi’u hysgrifennu’n bennaf ar gyfer artistiaid, gallent fod o ddiddordeb hefyd i athrawon sy’n cynllunio gweithgareddau gwerthuso ar y cyd ag artistiaid. Mae ganddynt y potensial i ategu’r dulliau ‘asesu ar gyfer dysgu’ a hyrwyddwyd yn Adroddiad Donaldson, yn cynnwys hunanasesu ac asesu gan gymheiriaid.  

Criw Celf: Canllaw Gwerthuso a Phecyn Cymorth

Pecyn cymorth a fframwaith a gomisiynwyd gan Gyngor Celfyddydau Cymru (a’i ysgrifennu gan Tom Fleming, Creative Consultancy). Mae hwn yn gosod dull strwythuredig o fonitro a gwerthuso’r rhaglen MAT hon yn y celfyddydau gweledol a chymhwysol ac yn cynnwys syniadau y gellid eu haddasu ar gyfer prosiectau eraill.

 

Fframwaith Ansawdd 

Canllaw i artistiaid sy’n gweithio mewn ystod o leoliadau cyfranogol yn cynnwys ysgolion. Dolenni defnyddiol.

 

Partnerships for learning: A Guide to Evaluating Arts Education, (2004) Felicity Woolf (Arts Council England)

Cyngor ymarferol iawn ar sut i gynllunio, cynnal a gwerthuso prosiectau addysg gelfyddydol, yn cynnwys syniadau creadigol ar gasglu tystiolaeth.

 

Partnerships for learning: a guide to evaluating arts education projects: Yn rhoi cyngor defnyddiol ar gynllunio a gwerthuso effeithiol. 

 

Inspiring Learning for All: Pecyn cymorth helaeth, wedi’i lunio i helpu i roi tystiolaeth o effaith gweithgareddau dysgu. Wedi’i ysgrifennu’n wreiddiol ar gyfer amgueddfeydd, archifau a llyfrgelloedd ond mae’r adnoddau o berthnasedd ehangach.

 

Creating Quality: tools for improving Arts Education

Llyfrgell cymorth ac adnoddau o UDA. Yn cynnwys rhestrau gwirio a thempledi wedi’u hanelu at wella ansawdd addysg y celfyddydau.